اخبار اي تي و تجارت الکترونيک ايران و جهان

درست تبليغ كنيد! تبليغات قانونمند است

  تبليغات چيست و چرا انسان به تبليغات نيازمند است؟
  انسان مدرن امروزي در زندگي ماشيني خود لزوماتي خاص دارد كه يكي از اين ملزومات نياز به اطلاع‌رساني و ارتباط با ديگران است. دنياي پررنگ و لعاب امروز پديده‌اي به نام تبليغات را در خود جاي داده كه تاثير بسزايي در زندگي مردم جوامع مختلف دارد. اختصاص دقايق زيادي از برنامه‌هاي صدا و سيما، تخصيص صفحات بسياري در مطبوعات و تعدد بيلبوردها در خيابان‌هاي شهرها چه در ايران و چه در ساير كشورها نشان از اثر غير قابل انكار در زندگي انسان‌هاي اين عصر است، تبليغي كه گزينه‌هاي زيادي را حتي براي كوچكترين كالاي مصرفي پيش روي مردم قرار مي‌دهد و اگر چه تنوع زيادي در اين محصولات وجود دارد ولي انتخابشان با ترديد همراه است. اگر چه زندگي سنتي ما شعارش اين بود كه مشك آن است كه خود ببويد نه آن‌كه عطار بگويد، اما گويا مدرنيته اصرار دارد كه بوي مشك اصالتي ندارد مگر آن‌كه عطار بلاغت گفتار و هوشمندي جذب مخاطب را در معرفي مشك خود داشته باشد. غير از بحث معرفي و تبليغ كالا كه اين روزها با زرق و برق فراوان انجام مي‌شود و انصافا منبع درآمد بسيار خوبي براي صدا و سيما و مطبوعات ماست، نبايد فراموش كنيم كه دنياي امروز براي هر كاري نيازمند تبليغ است مگر نه آن‌كه حتي در عرصه سياست نيز كساني برگ برنده را از آن خود مي‌كنند كه وراي لياقت و تخصص هوشمندانه از ابزار قوي تبليغات هم بهره مي‌برند. تبليغ در لغت به معناي رساندن خبر يا پيام به ديگران است براي اين امر بايد از زباني بليغ بهره برد، زباني فصيح، خوب، رسا و البته جذاب. امر تبليغ نيز مانند بسياري از امور ديگر في‌نفسه خوب يا بد نيست بلكه وابسته و در گروي استفاده‌اي است كه از آن مي‌شود.
    
    تبليغات چگونه قانونمند مي‌شود!
     بحث تبليغات و نياز انسان امروز به وجود تبليغات يك طرف قضيه و چگونگي ارائه تبليغات و نيز قانونمندي آن، بحث مهم

ديگري است.همان‌طور كه گفته شد چاپ آگهي يكي از مهم‌ترين راه‌هاي درآمدزايي براي نشريات است اما از آنجايي كه هر راه درآمدي در چارچوب خاص‌ و خطوط قرمز مشخصي حركت مي‌كند تبليغات رسانه‌هاي مكتوب نيز در ماده نوزدهم قوانين تبليغات با عنوان قانون تبليغات مطبوعات مشخص گرديده است اما خيلي از اين رسانه‌هاي مكتوب براي خوش‌رنگ و لعاب كردن صفحات آگهي و براي رونق بخشيدن به آن بسياري از قوانين را ناديده مي‌گيرند.‌ در اين مقال سوال‌هاي زيادي در ذهن نقش مي‌بندد كه چگونه طرح‌هاي آگهي تاييد مي‌شود؟ آيا تمام تبليغات در رسانه‌ها طبق قانون مشخصي منتشر مي‌شود؟ و هزاران سوال ديگر. براي جوابگويي به اين سوالات پاي صحبت‌هاي « مسعود اسعدي» يكي از كارشناسان واحد نظارت بر تبليغات وزارت ارشاد نشستيم. قوانين مشخص شده در روز سه‌شنبه، دوازدهم اسفندماه 1365 به تصويب مجلس و نيز سيزدهم ارديبهشت‌ ماه سال 1366 به تاييد شوراي نگهباني رسيد.« به منظور صدور پروانه، تاسيس كانون‌ها و موسسات تبليغاتي و رسيدگي به شكايات مربوط به آنها يا لغو و بركناري يا تعليق مديران مسئول و تعطيل موقت يا دائم كانون‌هاي آگهي و تبليغاتي كميته‌اي به نام كميته سازمان‌هاي تبليغات در وزارت ارشاد به رياست معاون مربوط و مركب از مدير كل يا نماينده او و يك نفر ديگر به انتخاب وزير ارشاد و نماينده تام‌الاختيار اتحاديه سازمان‌هاي تبليغات و در استان‌هاي اين كميته متشكل از معاون استاندار و يا نماينده او، مدير كل ارشاد و كارشناس مربوط تشكيل مي‌شود.» (قانون 10)
    
     نقض پي در پي قوانين:
    در بند ث ماده 12 قانون تبليغات آمده است: «آگهي‌هاي تبليغاتي نبايد محتوي گفتار يا تصاويري باشد كه براي اخلاق و معتقدات مذهبي و عفت عمومي توهين‌آميز باشد.»اين بند از قانون به صورت مكرر از طرف نشريات و آگهي‌هاي خياباني به صورت عيني نقض مي‌شود اسعدي(كارشناس تبليغات) مي‌گويد: اكثر انستيتوهاي زيبايي براي تبليغ كار خود كه اكثرا بدون شماره مجوز از نظام پزشكي هستند از عكس‌هاي هنرپيشه‌هاي خارجي استفاده مي‌كنند و اين خلاف قانون است در خصوص نشريات كه تا دو يا سه بار به آن‌ها تذكر داده مي‌شود و اگر باز تكرار شد برخورد جدي‌تري صورت خواهد گرفت يعني تعطيلي موقت به مدت سه ماه و شديدتر از آن لغو پروانه فعاليت كه طبق قانون (ماده 01) از وظايف كميته نظارت به حساب مي‌آيد. ماده 01: «صدور اخطار كتبي يا تعطيلي تا سه ماه يا لغو پروانه كانون‌هاي آگهي و تبليغاتي بر حسب درجه تخلف» رسانه همه‌گير ديگر بعد از رسانه‌هاي مكتوب كه از آن به عنوان رسانه ملي ياد مي‌شود صدا و سيماست كه بيش از هر برنامه فرهنگي – هنري و حتي ورزشي، برنامه تبليغاتي با نام پيام‌هاي بازرگاني دارد. از نظر اسعدي صدا و سيما سازماني است كه همكاري بيشتري با كميته نظارت دارد اما همين رسانه هم مي‌تواند اشتباهاتي در اين زمينه مرتكب شود.
    
     مي‌توانيد يك مصداق عيني براي نقض قانون از طرف صدا و سيما بياوريد؟
     اسعدي: بله، به‌طور مثال تبليغ چيبس، وقتي بازيگر در چيپس را باز مي‌كند از همان لبه پاكت چيپس، به محتوي درون مي‌رسد كه البته در واقعيت اينگونه نيست و بايد بيش از نيمي از دست را درون پاكت برود تا به اصل كاري برسي!!! -طبق بند‌ ماده 12 قانون تبليغات تعيين جايزه در مقابل تشويق به خريد و مصرف ممنوع است اما آيا اين قانون رعايت مي‌شود؟ اين يكي از مواردي است كه بارها و بارها هم از سوي سفارش‌دهندگان آگهي و هم از طرف رسانه‌ها نقض شده، با خريد يك دانه از.... در مسابقه قرعه‌كشي ما شركت كنيد. يك كيلو شمش طلا جايزه... ... بخر... جايزه ببر و...
    
     تبليغات رسانه‌اي و به طور اخص رسانه‌ مكتوب در چه چارچوبي تعريف مي‌شود؟
    اسعدي: براي پاسخگويي به جواب اين سوال بهتر است ابتدا اصل 24 قانون تبليغات را بيان كنم‌، بدين شرح كه: «نشريات و مطبوعات در بيان مطالب آزادند، مگر آن‌كه مخل مباني اسلام يا حقوق عمومي باشند. تفصيل آن را قانون معين مي‌كند.»
    
     اگر رسانه‌اي از اين محدوده تعدي كند؟
     اسعدي: به طور مسلم با آن برخورد خواهد شد.
    
     چگونه؟
    اسعدي: بار اول با اخطار و راهنمايي، اگر باز ادامه پيدا كند اخطار كتبي و برخورد جدي.
    
     اكثرا نقض قانون 24 در چه زمينه‌هايي صورت مي‌گيرد؟
     اسعدي: در همه زمينه‌ها مثل تصاوير، نوشتار، متن و حتي موضوع.
    
     در اين خصوص قانون، محدوده مشخص‌تري را تعيين كرده؟
     اسعدي: در آيين نامه‌ها و مواد قانون به‌‌طور كامل خطوط قرمز مشخص شده كه در كتابي تحت عنوان قوانين و مقررات تبليغاتي كشور در اختيار رسانه‌ها قرار داده شده است.
    
     چه موضوع‌هايي قابل تبليغ نيست؟
     اسعدي: به طور مثال فلزياب يا كالايي كه نقض يا نفي نقش پوشش را كند يا تبليغ موسسات مالي بدون مجوز...
    
     اما برخي از كالاها جزو اين موارد نيستند يعني مجوز رسمي دارند و جزو قاچاق هم محسوب نمي‌شوند اما تبليغ آنها شايد خيلي صحيح نباشد، براي اينگونه كالاها آيا قانون خاصي وجود دارد؟
     اسعدي: هر كالايي كه نه قاچاق باشد و نه تبليغ آن نقض قانون كند بي‌‌شك حق استفاده از تبليغات در رسانه‌ها را خواهد داشت، خب وقتي كالايي در كشور توليد مي‌شود مسلما براي فروش بوده و از اين‌رو براي اطلاع‌رساني نياز به تبليغ دارد، از طرفي يك راه منبع درآمد مطبوعات درج آگهي است از اين‌رو خيلي هم نمي‌توان در اين خصوص بر آنها سخت گرفت.
    
     مركز واحدي براي تاييد آگهي در كشور وجود دارد؟
     اسعدي: همين سازمان نظارت بر آگهي وزارت ارشاد، جايي است كه بر آگهي تمام رسانه‌ها، شهري، محيطي و تبليغات شهري كه در شكل بي‌‌قانوني در سطح شهر پخش مي‌شوند، نظارت دارد..
    
     آيا تاييد چاپ و انتشار آگهي‌هاي كالاها و حرفه‌ها بر حسب موضوع وابسته به وزارتخانه و سازمان‌‌هاي تابع‌شان هستند؟ اسعدي: از سال گذشته در اين خصوص اقداماتي انجام گرفته است، به‌طور مثال براي قانونمندي هر چه بيشتر تبليغات با سازمان زيباسازي، نيروي انتظامي، مجامع امور صنفي، سازمان اتوبوسراني، بانك مركزي، سازمان نظام پزشكي و... جلسات متعددي تشكيل شد اما متاسفانه برخي از اين سازمان‌ها هنوز همكاري لازم را با ما انجام ندادند.
    
     كدام يك از سازمان‌ها كمترين مشكل را در ارائه تبليغات دارد؟
     اسعدي: سازمان صدا و سيما قانون اجراي تبليغات را به طور كامل رعايت مي‌كند پس از آن مطبوعات كمترين مشكل را دارند.
    
     اين همكاري دوطرفه چگونه صورت خواهد گرفت؟
     اسعدي: همه موسساتي كه قصد تبليغ در رسانه را دارند بايد مجوز رسمي از سازمان مربوطه را داشته باشند و در مقابل، مطبوعات ملزم هستند قبل از درج و انتشار آگهي مجوز آن موسسه را طلب كنند، اين شرايط سازمان‌ها را موظف مي‌كند تا تمام موسسات غير رسمي و بدون مجوز را جمع كنند، در اين‌جا، هم موسسات مسئول هستند هم مطبوعات و هم سازمان مربوطه اما اگر در سطح كشور واحد صنفي غيررسمي نباشد پس آگهي در اين مورد خاص بدون مشكل خواهد بود اما زماني كه رسانه مورد بازخواست سند دارد، كپي از مجوز آن شركت درخواست كننده آگهي ارائه مي‌دهد كه با تشخيص سازمان جعلي است در اين موقعيت پاي رسانه كنار رفته و دو طرف ديگر يعني جعل ‌كننده و سازمان مربوطه مورد بازخواست قرار خواهند گرفت كه از اين قبيل اتفاقات كم رخ نداده. از اين‌رو سازمان و نهادهاي دولتي بايد همكاري تنگاتنگي را با اين واحد داشته باشند.
    
     مطبوعات بايد در خصوص انتشار آگهي بعد از تاييد توسط سازمان مربوطه مورد بازخواست مقامات قوه قضاييه و مجريه قرار گيرند؟
    اسعدي: در مواردي كه در جواب سوال قبلي ذكر شد هيچ خطري متوجه نشريه نخواهد بود اما اگر تخلف از جانب مطبوعات صورت گرفته باشد و بيش از دو بار تكرار شود تعطيلي بر حسب تخلف دائم يا موقت در انتظارشان خواهد بود.
    
     قانونمندي طرح‌هاي آگهي‌ها (تصاوير و نوع زبان) بر عهده چه سازماني است؟
     اسعدي: باز هم زير نظر وزارت ارشاد. در خصوص تصاوير كه به طور كلي استفاده از تصاوير مغاير با قوانين اسلامي مثلا چاپ عكس هنرپيشه‌هاي خارجي براي تبليغ، ممنوع است، در خصوص زبان هم كه نه تنها در كشور ما بلكه در تمامي كشورهاي دنيا از جمله انگليس اين قانون وضع شده است. برخي اوقات وقتي با شركت تبليغ‌كننده صحبت مي‌كنيم كه چرا تمام حروف لاتين است، تازه متوجه جريان شده و دليل و منطق ما را كاملا مي‌پذيرند يعني اكثرا اين اتفاق با هدفي خاص نيست و تصادفا و از روي بي‌‌اعتنايي صورت مي‌گيرد.
    
     همان‌طور كه اشاره كرديد، بيشترين مشكلات تبليغاتي با برگه‌هاي تبليغاتي است كه در سطح شهرها پخش مي‌شود، براي آنها چه تدبيري در نظر گرفتيد؟
     اسعدي: بيشتر مشكل ما مربوط مي‌شود به مراكز مستقلي كه بدون مجوز رسمي كار چاپ و انتشار انجام مي‌دهند. هنوز بعد از برگزاري جلسات متعدد با كانون تبليغات اسلامي نتوانستيم در اين زمينه اقدامات موثري انجام دهيم.
     تبليغات در شبكه‌هاي ماهواره‌اي غيرمجاز چه سرنوشتي دارد؟ اسعدي: مسلما تبليغات در اين گونه شبكه‌هاي ماهواره‌اي غيرمجاز است.
    
     با آگهي‌دهنده برخورد مي‌شود؟
    اسعدي: به‌طور حتم با خواننده‌ها، فيلم‌هاي تبليغ شده و آگهي‌هاي ديگر برخورد خواهد شد.
    
     يعني اگر آلبوم يك خواننده تبليغ شود، مجوز انتشار باطل مي‌شود؟
     اسعدي: نه به اين شدت اما در مرحله اول به آن خواننده از طريق نامه، اعلام مي‌كنيم ارتباط با اينگونه شبكه‌ها خارج از قوانين است، اگر خواننده از آن – يعني تبليغ كارش – با اطلاع باشد كه هيچ در غير اينصورت اگر دوباره تكرار شود برخورد جدي‌تري خواهيم داشت. در خصوص فيلم‌هاي تبليغ شده هم به همين منوال در آخرين مرحله لغو پروانه يا يارانه.
    
     موسسات علمي كه امروزه از طريق تبليغات به مردم معرفي مي‌شوند، وضعيت‌شان چگونه است؟
     اسعدي: قرار بود با آموزش و پرورش در راستاي اهداف همكاري تنگاتنگ با سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها، جلسه‌اي برگزار كنيم كه با استعفاي «مختارپور» كنسل شد اما طبق مصوبه ‌ شوراي عالي فرهنگي موسسات آموزشي به‌طور حتم بايد مجوز داشته باشند در غير اينصورت هم با موسسه و هم با ‌ رسانه برخورد خواهد شد.
    
     و همكاري با بانك مركزي...
     اسعدي: متاسفانه كمترين همكاري را با ما داشته‌اند، خيلي از موسسات مالي غير مجاز در سطح شهرها فعاليت‌ مي‌كنند، خب اگر غير مجازند پس چرا هنوز فعالند و فعاليت تبليغاتي مي‌كنند و اگر مجازند چرا شماره مجوز ندارند؟ ما از بانك مركزي درخواست كرده بوديم كه تعداد موسسات مجوزدار را به ما اعلام نمايد كه پس از ماه‌ها اين مهم اتفاق افتاد اما بي‌‌فايده بود چون خودشان هم اطلاع دقيقي از آمار موسسات غيرمجاز نداشتند.
    
    
    محبوبه نصيري